Interview Ingrid Coenen over 'Snuisteren in het groen'

Leerkrachten en leerlingen zitten nog altijd te veel tussen vier muren. Terwijl kinderen net buiten tot rust komen, zich verbinden met elkaar en de natuur en spontaan beginnen leren. Vanuit die bezorgdheid is Snuisteren in het groen ontstaan. Het is een initiatief voor kleuteronderwijzers en leerkrachten van de eerste graad basisonderwijs dat perfect aansluit bij het leerplan en volledig vertrekt vanuit het kind. We spraken Ingrid Coenen, snuisterjuf van het eerste uur én educatief medewerker van het Provinciaal Natuurcentrum.

Hoe is het project precies ontstaan?

Ingrid: “We bouwden verder op Op stap met de bosjuf van Gertie Bergmans. Daar gingen klassen op speurtocht in twee biotopen. Maar veel leerkrachten dachten dat zoiets alleen kon in ‘echte natuur’. Dat klopt natuurlijk niet. In de buurt van elke school liggen kansen: een haag, een greppel, een voetbalveld, een stukje berm. Je moet alleen leren kijken met de juiste bril.”

Jullie aanpak is doorheen de jaren veranderd. Hoe komt dat?

Ingrid: “In het begin leidden we gidsen op die met de klassen meegingen. Maar dat werkte niet altijd even goed. Niet elke gids past bij jonge kinderen en advies van iemand buiten het onderwijs ligt soms moeilijk.

Corona bleek een keerpunt. Gertie Bergmans en ik trokken zelf met leerkrachten en directies het terrein op. We luisterden en observeerden. Dat heeft onze aanpak verfijnd.”

Hoe ziet zo’n begeleiding er vandaag uit?

Ingrid: “Wanneer een school ons contacteert, gaan we ter plaatse. We wandelen samen over het schoolterrein en in de nabije omgeving. Is er een veld, een haag, een bloemrijk hoekje, kippen bij de buren? We denken samen na over leuke opdrachten en onderzoeksvragen. We moedigen leerkrachten ook aan om contact te leggen met eigenaars van interessante stukjes grond. Dat lukt verrassend vaak.

Daarna gaat de leerkracht zelf met de klas op stap. Wij blijven bereikbaar voor vragen. Het belangrijkste is: gewoon beginnen. Klein mag. Perfect hoeft niet.”

Is er een vaste structuur voor scholen die willen starten?

Ingrid: “Ja. Onze gouden regel: één vast moment per week naar buiten. Dat geeft duidelijkheid aan ouders én kinderen. Daarnaast krijgt elke startende leerkracht een kijkwijzer met stappenplan en antwoorden op vaak gestelde vragen.”

Jullie bouwen ook aan een community, toch?

Ingrid: “Absoluut. Al zes jaar organiseren we een inspiratie-avond met workshops. De 50 plaatsen zijn ondertussen in een mum van tijd volzet. Deelnemers voelen dat ze deel uitmaken van een groeiende groep en kunnen ervaringen uitwisselen.

We hebben ook een gesloten Facebookgroep waar snuisterleerkrachten ideeën en ervaringen delen. En ondertussen zijn er 8 ambassadeurs: juffen van het eerste uur die enorm veel ervaring hebben opgebouwd en die kennis graag doorgeven.”

Wat zou je willen zeggen tegen leerkrachten die nog wat twijfelen?

Ingrid: “Dat je geen bos of ‘groot’ stuk natuur nodig hebt om buiten te leren. Dat kinderen buiten vanzelf tot leren komen. En dat je niet alleen staat: wij wandelen met je mee, letterlijk en figuurlijk.

Begin klein. Ga één keer per week naar buiten. Kijk wat kinderen doen, wat ze ontdekken, wat ze leren. En laat je verrassen door hoeveel leerstof daar spontaan uit groeit.”

Tot slot: waarom zouden leerkrachten zich moeten aansluiten bij Snuisteren in het groen?

Ingrid: “Omdat het rust brengt. Verbondenheid. Verwondering. En omdat je als leerkracht opnieuw voelt waarom je dit beroep gekozen hebt. Buiten leren is geen extra taak, het is een verrijking. Voor de kinderen én voor jezelf.”

Wil je weten hoe 'Snuisteren in het Groen' er in de praktijk aan toegaat? Lees dan het interview met Snuisterambassadeurs Liesbeth Loos en Anne Vanloon.