Interview Snuisterambassadeurs Anne Vanloon en Liesbeth Loos

We willen graag weten hoe leerkrachten het project Snuisteren in het groen in de praktijk ervaren. Daarom gingen we langs bij twee leerkrachten van De Zandkorrel in Hechtel-Eksel: Anne Vanloon van wijkafdeling De Hoef en Liesbeth Loos van de hoofdvestiging.
Anne en Liesbeth zijn niet alleen doorgewinterde snuisterjuffen, maar ook ambassadeurs van Snuisteren in het groen. Met veel enthousiasme inspireren en ondersteunen ze andere leerkrachten.

Waarom zijn jullie in het project gestapt? Wat was jullie motivatie?

Anne:
“Ik merkte dat er enorm veel druk op kleuters ligt, zelfs al op jonge leeftijd. Ze worden als het ware klaargestoomd voor het eerste leerjaar. Dat zette mij aan het denken: kan het ook anders? Tijdens mijn stage in Noorwegen maakte ik kennis met de voordelen van het Scandinavische onderwijs. Ik wilde ook meer naar buiten trekken met kinderen en hen meer vrijheid en ruimte geven om te ontdekken. In die periode waren er in mijn buurt weinig opleidingen rond buiten leren of outdoor education. Via mijn zoektocht kwam ik bij Ingrid en Snuisteren in het groen terecht en dat voelde meteen juist aan.”

Liesbeth:
“Ik stapte in het project nadat Anne al enkele workshops had gevolgd. Mijn nieuwsgierigheid was gewekt, al lag de aanpak helemaal buiten mijn comfortzone. Daarom ben ik zelf bijscholingen gaan volgen. Die gaven me meteen veel inspiratie.”

Waren er specifieke knelpunten of bedenkingen die jullie moesten aanpakken voor jullie konden starten?

Liesbeth:
“Onze school ligt ongeveer een kilometer van het bos. Voor de leerkrachten van de allerkleinsten voelt dat soms als te ver. Daarom gaan voorlopig enkel de vier- en vijfjarigen mee. Natuurlijk zijn de kinderen moe wanneer ze terugkomen, maar je merkt ook dat hun conditie erop vooruitgaat. In het begin deden we er een halfuur over, nu wandelen we het parcours in twintig minuten. Als een kleuter het moeilijk heeft, kan die altijd in de bolderkar, al is dat eigenlijk nog nooit nodig geweest. Alleen een kleuter die fysiek echt moeilijkheden heeft, gaat met de buggy mee. Ondertussen trekken de driejarigen af en toe naar het pleintje tegenover de school. Dat is nog geen bos, maar wel al buitenlucht.”

Anne:
“Ik wilde vooral aantonen dat alles wat je binnen leert, ook buiten kan — alleen met meer vrijheid en bewegingsruimte. Onze directie stond meteen achter het idee van buiten leren. Mijn duopartner Christa - die al veel naar buiten ging - had eerst wat twijfels, maar met de juiste argumenten was ook zij overtuigd. De meeste vragen kwamen vanuit het team: ‘Ze zijn nog zo klein’, ‘Kunnen ze wel zo ver stappen?’, ‘Wat als het regent of sneeuwt?’. Dat zijn begrijpelijke bedenkingen die soms als barrières werken. Gelukkig groeide het enthousiasme stilaan en begonnen steeds meer collega’s op hun eigen manier naar buiten te trekken.”

Hoe hebben jullie de instap in het project ervaren? En hoe verloopt de begeleiding door Ingrid en Gertie?

Anne:
“Ik volg Ingrid en Gertie ondertussen al vijf jaar. Je kan altijd bij hen terecht met vragen en ze geven heel praktische tips en tricks. Hun positieve ingesteldheid werkt echt aanstekelijk. Het voelt alsof we lotgenoten zijn en dat geeft een veilig gevoel. Dat ervaar ik ook in de WhatsApp-groep van de snuistergemeenschap. We delen ervaringen, stellen vragen en oordelen niet over elkaar. Iedereen heeft zijn eigen stijl en die wordt gerespecteerd. Het doet ook deugd om positieve feedback te krijgen. Je voelt echt dat wat je doet betekenis heeft.”

Liesbeth:
“Daar kan ik me helemaal in vinden. Het project is enorm verrijkend en zit vol inspirerende ideeën. Ervaringen uitwisselen en elkaar inspireren is zo waardevol. In het begin was ik onzeker, maar als je ziet hoe kleuters genieten, ontdekken, experimenteren, tot rust komen, sociale contacten leggen… groeien je motivatie en goesting vanzelf.”

Hoe reageren de leerlingen en hun ouders op buiten leren?

Liesbeth:
“De kleuters vragen zelf wanneer we weer naar het bos gaan. Ze vinden het geweldig. Ik probeer ook ouders erbij te betrekken, zodat ze zelf kunnen ervaren wat hun kind allemaal kan. Vaak zijn ze verbaasd over hoe leuk het is en hoe snel de tijd voorbijgaat. Onlangs kregen we de inspectie op bezoek en onze werking werd als erg positief en uniek omschreven. Zelfs mijn dochter heeft intussen ‘het buitenvirus’ te pakken: zij maakt er haar bachelorproef over.”

Anne:
“Bij ons staan de kinderen ook te popelen om naar buiten te gaan. Elke woensdag trekken we het bos in. Daar krijgen kinderen echt ruimte: om te lopen, ravotten, ontdekken en gewoon kind te zijn. Dat is zo belangrijk en gebeurt vandaag veel te weinig. We merken ook dat er buiten veel minder conflicten ontstaan. Ouders reageren meestal heel positief, zelfs als hun kinderen vuil en zwart thuiskomen. Dat ‘vuil en zwart zijn’ stimuleren we trouwens bewust. Het idee van Liesbeth om samen met ouders een moederdag- of vaderdagwandeling te organiseren, hebben wij ondertussen ook overgenomen. Elk jaar opnieuw zijn de reacties enthousiast, zelfs wanneer het regent.”

Halen jullie vlot de leerdoelen? Dat blijft toch belangrijk binnen onderwijsprojecten.

Anne:
“Het behalen van leerdoelen is absoluut geen probleem. Je moet alleen leren ‘omdenken’. Wat doe je bijvoorbeeld als het regent? Ook voor leerkrachten is dat een interessante uitdaging. Bovendien leren kinderen buiten niet alleen de leerdoelen, maar ook belangrijke levenslessen. Kinderen die van jongs af aan met natuur bezig zijn, ontwikkelen respect voor die natuur. Wie zich vaak in het verkeer begeeft, leert veilig deelnemen aan het verkeer. En kinderen die vrijheid en ruimte krijgen, bouwen zelfvertrouwen op. Hoe mooi zou het zijn als elk kind in zichzelf gelooft en de vrijheid voelt om te ondernemen of te dromen?”

Liesbeth:
“Buiten luisteren kleuters, experimenteren ze, meten ze, tellen ze, vergelijken ze, sorteren ze, schrijven ze, benoemen ze dingen, creëren ze, worden ze stil of spelen ze net samen. Eigenlijk zegt dat genoeg.”

Wat willen jullie bereiken als snuisterambassadeur?

Anne:
“Ik verdiep me momenteel in risicovol spel. Dat onderwerp roept vaak veel ‘wat als’-vragen op. Maar ik wil mensen vooral inspireren rond vrij spel in de natuur en hoe je dat begeleidt. Soms moet je kinderen gewoon laten ontdekken zonder alles te sturen. Ik hoop dat mensen me daarover aanspreken. Ik ben zelf ook nog jong, ik groei nog en maak fouten. Maar fouten maken hoort erbij. Vaak leer je net het meeste wanneer iets eens mislukt.”

Liesbeth:
“Mijn boodschap aan leerkrachten en ouders is simpel: laat kinderen meer buiten spelen. Ze moeten vandaag al zoveel. Buiten leren kleuters op hun eigen tempo en ontdekken ze zelf hun grenzen. Ze komen spontaan tot taal, wiskunde, rollenspel, creativiteit enzovoort. Anne had het zojuist over risicovol spel. Wel, bij dat soort van spelen leren kinderen echt probleemoplossend denken.”

Is er een moment dat jullie altijd zal bijblijven?

Liesbeth:
“We zijn ooit tijdens hevige sneeuwval het bos ingetrokken, met het motto: ‘Er bestaat geen slecht weer, alleen slechte kledij.’ Alleen… het was zó koud dat niemand daar nog echt in geloofde. Gelukkig kwam alles goed: de verwarming ging aan en er was warme chocolademelk. Achteraf bekeken we de foto’s met de kleuters en moesten we hard lachen. Je zag alleen nog sneeuwmannetjes. Maar we hebben er wel uit geleerd: ga zeker naar buiten, maar pas je aan, aan de omstandigheden.

Daarnaast wil ik ook het belang van rust benadrukken. Ik merk dat veel kleuters nood hebben aan rust, maar dat moeilijk kunnen aangeven. Daarom ben ik gestart met meditatie bij kleuters: in het bos, in de klas of in de turnzaal. Het is prachtig om te zien hoe zelfs drukke kinderen daarvan genieten. Rust vinden moet je oefenen, maar het effect is enorm.”

Anne:
“Toen we begonnen met onze bosdagen, hingen er bij aankomst in het bos vaak tien kinderen aan mijn been met de vraag: ‘Wat gaan we nu doen, juf?’ Kinderen zijn gewend dat alles voor hen ingevuld wordt. Ze moeten opnieuw leren spelen, fantaseren en ontdekken. Nu staan er bijna geen kinderen meer te wachten op instructies. Dat verschil vind ik echt bijzonder.”

Wat willen jullie tot slot nog meegeven aan leerkrachten die twijfelen om in Snuisteren in het groen te stappen?

Liesbeth:
“Niet twijfelen, gewoon proberen. Alles wat je binnen kan doen, kan ook buiten.”

Anne:
“Inderdaad. En als iets mislukt, probeer het dan opnieuw. Geef niet te snel op. Kinderen zijn het niet meer gewend om veel buiten te zijn. Na één keer loopt het misschien niet zoals je had gehoopt, en zelfs na drie keer nog niet. Geef het tijd — ook jezelf.”

Hartelijk dank voor jullie boeiende getuigenissen.