Een duik in de geologische geschiedenis van Limburg - Interview met Paul Denis
De kalender 2027 met geologische wandelingen staat online. De GEOLIM-uitstappen bleken de afgelopen jaren erg populair. We polsten bij initiatiefnemer Paul Denis naar het geheim van dat succes.
Paul, jij bent gids van dienst. Waar komt jouw interesse voor geologie en het begeleiden van groepen vandaan?
Paul: Als tiener was ik al gefascineerd door geologie. Ik vond in Berg bij Tongeren schelpjes die erg leken op de schelpjes die je aan zee vindt. Alleen ligt Berg nu niet bepaald aan zee. Ook in de Jekervallei ontdekte ik vreemde fossielen. Thuis konden ze me niet veel over mijn vondsten vertellen. Later vond ik mijn schatten, mét naam en ouderdom, terug in het Natuurhistorisch Museum van Maastricht. Het bleken schelpjes van een zee-afzetting van 30 miljoen jaar geleden en zee-egelschalen van 68 miljoen jaar oud te zijn.
Ook op school was ik niet te houden. Tijdens een bezoek aan de mijn van Beringen kwam ik boven met een stevige klomp steenkool, dooraderd met goud… of toch pyriet. En een schoolreis naar de Baai van Napels leverde vulkanische tuf van de top van de Vesuvius op.
Al dat materiaal zit nu in mijn demokit voor de geologieles van de opleiding natuurgids. Ik snuister graag in het verre verleden van onze planeet, op zoek naar steensoorten, mineralen en fossielen. Maar ik ben evenzeer geïnteresseerd in wat er vandaag leeft aan planten en dieren.
Heb je ook specifieke opleidingen gevolgd?
Paul: Ik studeerde geografie, met als specialisatie fysische geografie, aan de KU Leuven. Deze opleiding verklaart landschappelijke verschillen aan de hand van natuurlijke processen. Je leert er ook veel over planten en dieren, en over de relatie tussen de ondergrond en wat erop leeft. Ik ben ook gediplomeerd natuurgids. Tijdens die cursus leerde ik om al mijn zintuigen in de natuur te gebruiken en verhalen op te bouwen.
De wandelingen kennen telkens een grote opkomst. Heb jij daar een verklaring voor?
Paul: De wandelingen zijn gratis, maar ik denk dat er meer factoren meespelen. Ik merk dat deelnemers het leuk vinden om in een alledaagse omgeving op zoek te gaan naar sporen van een fascinerend verleden. Elke steen heeft zijn eigen verhaal.
Limburg is bovendien erg rijk aan geologische schatten: van steenkool en fossielrijke krijtlagen tot ijzerzandsteenformaties, Maasafzettingen met gesteenten uit de Ardennen, zand- en leemafzettingen uit de laatste ijstijd en veenvorming in beekdalen.
Hoop je iets bepaalds te bereiken met de uitstappen?
Paul: Ik hoop op meer verwondering voor de schitterende Limburgse landschappen en voor de relatie tussen de ondergrond en alles wat erop leeft. Ik hoop dat deelnemers spontaan oog krijgen voor de grote variatie aan bouwstenen met zee-egels, koraaltjes, ammonieten… in onze steden en gemeenten. En dat het besef groeit dat mensen maar eendagsvliegjes zijn in de geschiedenis van onze aarde.
Hoe kies je een bestemming en hoe bereid je je voor?
Paul: Inspiratie haal ik doorgaans uit mijn achtertuin Haspengouw, mijn geologie-excursies voor de opleiding tot natuurgids, de atlas Natuursteen in Limburgse gebouwen en de geologische fietsroutes. Verder kan ik terugvallen op een netwerk van enthousiaste natuurkenners en op Roland Dreesen als erg gewaardeerde hulplijn.
De wandelingen duren gemiddeld zo’n drie uur of iets langer. In een stedelijke omgeving is het traject ongeveer 2 km lang, in een landelijke omgeving zo’n 4 tot 5 km. Via RouteYou check ik telkens opnieuw de lengte.
Daarna is het de kunst om de lus zo boeiend mogelijk te maken. Ik vind het heerlijk om op verkenning te gaan en te zoeken naar ontsluitingen, steensoorten in erfgoed, bijzondere plantensoorten… Dat leidt al eens tot grappige situaties. Mensen kijken soms vreemd op als iemand uitgebreid naar gevels staat te kijken of foto’s neemt van straatstenen en muren.
In Sint-Truiden kwam een eigenaar me vragen waarom ik zijn gevel fotografeerde. Het resultaat was een boeiend gesprek, waarbij ik de tip kreeg om langs te gaan bij de VVV in het stadhuis en bij Erfgoed Haspengouw op de abdijsite.
Alle foto’s, kaartjes, figuren en teksten die ik verzamel, verwerk ik in een presentatiedocument voor mijn tablet.
Heb je eigenlijk een favoriet plekje of monument?
Paul: Da’s een moeilijke vraag. Sinds 2024 heb ik al 20 geologiewandelingen uitgewerkt en gegidst, en ik geniet er elke keer van. Ik wil wel nog eens op pad in de Kikbeekvallei, maar door herinrichtingswerken is dat gebied nu gesloten voor wandelaars. Langs de Kikbeek kun je prachtige verhalen vertellen over wit zand, bruinkool, Maasgrind, dekzand, podzolbodem…
Als ik dan toch favorieten moet noemen, denk ik spontaan aan de romaanse kerk van Berg, met zijn gerecycleerde Romeinse en Merovingische bouwmaterialen, en aan het oud-provinciehuis van Hasselt met zijn diverse bouwstenen. Dan zijn er nog de Raamstraat in Hasselt, met een grote variatie aan Belgische straatstenen, en de groevewand van As, die een indrukwekkende inkijk biedt in ijstijdafzettingen van een half miljoen jaar geleden.
Dank je wel Paul voor dit boeiende gesprek.
Doe mee
Samen zetten we onze schouders onder een groene en duurzame provincie.
