Interview met Jos Reekmans
De das is aan een sterke opmars bezig in Limburg. Waar de soort vroeger vooral voorkwam in Voeren, duiken dassen vandaag ook op in de Maasvallei en Vlaams-Brabant. Helaas heeft dat succes ook een keerzijde: er vallen steeds meer verkeersslachtoffers. We spraken met Jos Reekmans, voorzitter van de Dassenwerkgroep, over het wel en wee van onze Limburgse panda.
Jos, kan je als intro even vertellen waar de das vandaag voorkomt?
De belangrijkste gebieden voor dassen liggen in de Ardennen en de Condroz. Daar vinden ze een ideale bodem om hun uitgebreide burchten te graven. In Vlaanderen worden dassen ondertussen ook waargenomen in Vlaams-Brabant, bijvoorbeeld rond Bierbeek, en in de Antwerpse Kempen. De grootste populaties met vaste burchten vind je echter nog altijd in Zuid-Limburg. In West- en Oost-Vlaanderen blijft de das eerder zeldzaam.
Wat doet de Dassenwerkgroep en wat is jouw rol daarin?
Ik ben voorzitter van de Dassenwerkgroep. We hebben ongeveer vijftig vrijwilligers, al is niet iedereen even actief. Een van onze belangrijkste taken is het opvolgen van bestaande burchten en het zoeken naar nieuwe. Als voorzitter organiseer ik de jaarlijkse monitoring. Dan trekken we met een groep enthousiaste vrijwilligers een hele dag het veld in. Wie dat wil, kan op eigen tempo zelf een aantal burchten opvolgen. Ik controleer er zelf zo’n dertig.
Daarnaast geven we advies bij projecten die mogelijk een dassenburcht verstoren. We gaan dan ter plaatse kijken en zoeken samen naar oplossingen. Dat is niet altijd eenvoudig, omdat er vaak verschillende belangen spelen, zoals landbouw, jacht en natuurbeheer.
We werken ook nauw samen met het Natuurhulpcentrum voor het vrijlaten van gerevalideerde dassen. Dat gebeurt meestal via een zogenaamde soft release. Omdat dassen sterk gehecht zijn aan hun leefgebied, verblijven ze eerst een tijd in een speciale gewenningsruimte met een kunstburcht. Zo vergroten we de kans dat ze na de vrijlating in de buurt blijven.
Jullie werken ook rond verkeersslachtoffers?
Zeker. Mijn grootste wens is een jaar zonder verkeersslachtoffers. Helaas worden nog veel dassen aangereden. Vooral jonge dieren lopen gevaar omdat ze minder ervaring hebben met verkeer. Daarom is het belangrijk om knelpunten in kaart te brengen en waar nodig rasters en ecotunnels aan te leggen.
De dode dieren worden verzameld voor het Marternetwerk van het Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek. Kan je daar wat meer over vertellen?
De maaginhoud levert waardevolle informatie op over het dieet van het dier. Daarnaast nemen onderzoekers stalen van organen en weefsels om vervuilende stoffen, zoals zware metalen en PCB’s, op te sporen. Ook genetisch onderzoek is mogelijk.
Voor het ophalen van de dieren werkt het INBO samen met een netwerk van vrijwilligers. Zij beschikken over de nodige vergunningen en bewaren de dieren in diepvriezers, verspreid over heel Vlaanderen. Ik ben één van die koeriers.
Vanwaar komt jouw interesse in dassen?
Wat mij aanspreekt, is hun verborgen levenswijze. Dassen zijn er wel, maar je krijgt ze zelden te zien. Mijn interesse begon toen ik ooit een cameraval plaatste bij een dassenburcht in mijn buurt. Sindsdien ben ik gefascineerd door het zoeken naar sporen, het observeren van dieren en het bekijken van camerabeelden. Mijn droom is dat mensen de das niet langer als een bedreiging zien, maar als een waardevol onderdeel van onze natuur.
Heb je nog andere favoriete dieren?
Zonder twijfel de eikelmuis, ook wel het fruitratje genoemd. Ik was een jaar of tien toen ik voor het eerst een eikelmuis zag. Dat moment is me altijd bijgebleven. Sindsdien zet ik me met veel plezier in voor deze bijzondere soort.
We hangen speciale nestkasten op en controleren die met de nodige zorg twee keer per jaar. Zo krijgen we een goed beeld van de populatie.
Daarnaast volg ik met veel interesse een project van Natuurpunt Studie waarbij een boomverzorger kunstmatige boomholtes heeft gemaakt die lijken op spechtenholen. In onder meer Borgloon loopt zo'n proefproject. Hopelijk kan dat in de toekomst helpen om het tekort aan natuurlijke boomholtes op te vangen.
Heb je ook een gebied waar je graag vertoeft?
Absoluut: Gors-op-Leeuw. Ik ben conservator van dit natuurgebied van 32 hectare. Het is een prachtige heuvel met soortenrijke graslanden en hooilanden. Bovendien groeien er enkele bijzondere orchideeënsoorten. Het blijft voor mij een heel speciale plek.
Stel dat ik na het lezen van dit interview wil meewerken. Wat raad je me aan?
Neem gewoon contact met ons op. We vertellen je graag meer over de mogelijkheden. Er zijn heel wat manieren om de Dassenwerkgroep te helpen, zowel in het veld als achter de schermen. Alle hulp is welkom.
Doe mee
Samen zetten we onze schouders onder een groene en duurzame provincie.
