MOS-studiedag SCHOOLGROENBEHEER - infosessies en workshops

• P = praktisch, B= beleid, E = educatief (BaO = basisonderwijs / SO = secundair onderwijs)
• I = infosessie, W = workshop
• In = indoor, Out = outdoor  

1. Begeleidingssnoei van schoolgroen: vanuit visie en mét leerlingen!

Paulien Vanhauwere (Tree-Hive) | P, E BaO & SO / W / Out

Een groeneiland en enkele bomen op de speelplaats zijn uit de kluiten gewassen en vragen om 'begeleidingssnoei': samen kiezen we toekomstbomen, en welke we gaan beheren als knotboom, hakhout of struik. En je leert hoe je dat mét de leerlingen kan doen. Ook op de werkplank: het bij-geleiden van de levende toekomstpoort, hoe je een haag kan verdichten door ze te vlechten en tips om creatief aan de slag te gaan met het snoeihout.

2. Opvolgen en educatief snoeien van schoolfruitbomen

Paulien Vanhauwere (Tree-Hive) | P, E BaO & SO / W / Out

Hoe kan je, met de hulp van leerlingen, fruitbomen begeleiden tot duurzame snoepbomen? We gaan aan de slag met de appel- en perenbomen op dit schooldomein en bespreken al doende het beheer van hoogstam- vs. laagstambomen en winter- vs. zomersnoei.   

3. Educatief beheer van knotbomen 

Michael Huygen & Tina Coenegracht (Natuurpunt - Educatief Natuurbeheer) | P, E BaO & SO / W / Out

Knotten is een haalbare en leerrijke beheervorm. In deze workshop leer je welke bomen je kan knotten en hoe je dat doet met een groep leerlingen. Je leert veilig werken met handgereedschap zoals een trekzaag en snoeischaar, en krijgt tips voor het verwerken van het snoeihout. Mogelijke uitbreiding: tips voor het opvolgen van kleinfruit met leerlingen.

4. Onderhoud met leerlingen voor een levendige wilgenhut

Michael Huygen & Tina Coenegracht (Natuurpunt - Educatief Natuurbeheer) | P, E BaO & SO / W / Out

Een wilgenhut op je speelplaats kan leerlingen groene geborgenheid bieden, maar vraagt jaarlijks onderhoud. Samen leven we ons uit op een grote wilgenhut die schreeuwt om onderhoud: we gaan snoeien, invlechten, een takkenwal aanvullen, … En vooral: leren hoe je dit veilig en plezant aanpakt met leerlingen! 

5. Leerdoelen behalen met educatief schoolgroenbeheer en de opvolging van biodiversiteit op school

Karel Coenen (MOS) | B, E BaO / I / In

Een kennisrijk curriculum, effectieve didactiek en een goed leerklimaat: het basisonderwijs in Vlaanderen staat alweer voor een grote onderwijsvernieuwing. In deze infosessie bespreken we hoe een natuurrijk schooldomein deze uitdaging kan helpen aanpakken. Waar zit de match met buiten leren in het algemeen, en educatief schoolgroenbeheer en het opvolgen van biodiversiteit op school in het bijzonder?

6. Onkruid: wat is het en hoe pak je het aan? 

Anne Buchacker (Leven & RUIMTE) | B, P / I / In

Op een natuurlijke speelplaats verschijnen er ook planten vanzelf. Is dat dan onkruid? Kan dat kwaad? Wél als ze bijvoorbeeld gevaarlijk giftig zijn of een bedreiging voor de biodiversiteit, die kansen biedt voor natuurbeleving en -educatie. Dus, wat is onkruid, en hoe pak je het zonder voorkennis aan, samen met het team en de leerlingen? In deze infosessie leer je een aantal beproefde werkwijzen kennen en krijg je handige tips om doordacht aan de slag te gaan.

7. Gras mét bloemen: haalbaar, gezond en educatief! 

Bieke Geukens (MOS) | B, P / I / In+Out

Bij schoolvergroening wordt vaak bloemrijk grasland voorzien in het ontwerp. Maar in de praktijk wordt dat meestal kort gemaaid. Terwijl bloemvriendelijk maaibeheer niet moeilijk hoeft te zijn, en de meerwaarde groot is. In deze infosessie leer je hoe ook jouw school meer bloemkansen kan plukken voor effectieve natuureducatie en -beleving.

8. Waarom een kringloopspeelplaats makkelijker is … 

Toon Maes (Centrum Duurzaam Groen) | B, P / I / In

Ook na schoolvergroening is onderhoud nog vaak gericht op het 'netjes houden' van het schooldomein. Dode bladeren worden bijvoorbeeld snel opgeruimd, terwijl die 'netjes' kunnen dienen als beschermende en voedende laag in plantenperken. Een kringloopspeelplaats bespaart je onnodig opruimwerk en helpt een natuurlijke voedselkringloop te installeren, ook voor de gezondheid van de leerlingen! In deze infosessie leer je hoe een kringloopspeelplaats er kan uitzien.

9. Omgaan met rottend natuurhout 

Koen De Maertelaere (TECCP) | B, P / I / In

Bij schoolvergroening horen vaak constructies en speelaanleidingen in natuurhout. Onbehandeld, dus natuurvriendelijk en gezond. Maar wat als dat natuurhout stilaan begint te vergaan? Moet het dan meteen verwijderd worden of is het nog veilig genoeg? En hoe kan je het veilig genoeg maken, zodat leerlingen er langer van kunnen genieten? Dood hout draagt uiteindelijk bij aan een gezondere bodem, en zo aan de gezondheid van de leerlingen. 

10. Speelplaatsmanagement organiseren - hoe begin ik eraan? 

Karel Coenen & Philippe Plessers (MOS) | B, P / W / In

Een groene speelplaats is dynamisch, en vraagt opvolging en groenbeheer. Voel je ook de nood aan structureel speelplaatsmanagement vanuit een gedragen visie? Dat vraagt budget, ondersteuning, organisatie en expertise. Zijn deze en andere sleutelfactoren voor jouw school een hefboom of een drempel voor de verankering van de groene speelplaats? Daar kom je achter in deze cocreatieve sessie, en je krijgt tips om zo'n speelplaatsmanagement op te zetten.

11. Een beheeruitvoeringsplan opstellen - help!? 

Anne Buchacker (Leven & RUIMTE) | B, P / I / In

Bij subsidie voor schoolvergroening wordt gevraagd naar een beheerplan. Dat blijkt in de praktijk vaak te vaag of moeilijk voor scholen om mee aan de slag te gaan. Terwijl dat beheer cruciaal is voor de goede ontwikkeling van het schoolgroen en de natuurkwaliteit ervan. Hoe kan je een werkbare en helpende beheerplanning uitwerken als school? Welke hulpmiddelen bestaan er al, wie kan helpen en wat is het belang van coördinatie en continuïteit? Daarover gaat het in deze infosessie.

12. Educatieve zorg voor je schoolbomen 

Philippe Plessers (MOS) | E BaO / W / Out

Bomen zijn levende wezens met eigen noden en wensen. Wordt daar niet aan voldaan, gaan ze slechter groeien. Door goed naar een boom te kijken en de standplaats in kaart te brengen, kunnen leerlingen (bovenbouw BaO) zelf ontdekken wat de schoolboom nodig heeft om fit en blij te blijven. In deze workshop proef je van praktische oefeningen als boominspectie, obstakeljagen, bodemkartering, bodemtesten en het maken van een “red-de-boom-plan”.

13. Losse natuurmaterialen op de speelplaats: invoeren, opvolgen & aanvullen! 

Ingrid Coenen en Gertie Bergmans (Snuisteren in het Groen) | B / P / E BaO

Schoolnatuur kan hofleverancier zijn van losse materialen (loose parts), maar de speeldruk op schoolspeelplaatsen is hoog en de natuur heeft vaak nog tijd nodig. Daarom is het een goed idee om losse materialen in te voeren, bv. bij modderkeukens of voor kampen bouwen. De losse materialen worden verplaatst en verbruikt, dus is het ook wel nodig om op te volgen en aan te vullen, als onderdeel van een speelplaatsmanagement. Voor wie losse natuurmaterialen de moeite waard vindt, is er deze infosessie!