Tweede adem voor de Limburgse Zoogdierenwerkgroep

Vrijwilligers zetten zich in Limburg al jarenlang in voor de monitoring van vleermuizen en dassen- en hamsterburchten. Met de heropstart van de LIKONA-zoogdierenwerkgroep krijgt dat engagement een extra impuls. Initiatiefnemer Jos Ramaekers hoopt extra vrijwilligers voor zoogdieren warm te maken.

Niet alleen vrijwilligers in het veld

Zoogdierenonderzoek gebeurt in Limburg niet alleen door vrijwilligers, maar ook door universiteiten en het Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek (INBO). Daarbij gaat zowel aandacht naar beschermde soorten als naar mogelijke conflicten tussen mens en dier. Zelfs kadavers leveren nuttige inzichten op, bijvoorbeeld over verspreiding en gezondheid.

Batdetector

Slimme technologie als stille helper

Dat onderzoek is niet altijd evident. Veel zoogdieren leiden een verborgen bestaan, zijn schuw of werden in het verleden intensief bejaagd. Daarom zetten onderzoekers steeds vaker in op technologie: batdetectors die vleermuisgeluiden registreren, cameravallen die bewegingen vastleggen en eDNA-technieken die via sporen in water of bodem de aanwezigheid van soorten aantonen. Die methodes vragen echter ervaring en zijn niet altijd haalbaar of beschikbaar voor vrijwilligers.

Wat we nog niet weten

Net daar wil de werkgroep een rol spelen. “Er loopt al heel wat onderzoek, maar tegelijk ontbreken nog verrassend veel basisgegevens”, zegt Jos Ramaekers. Zo is er weinig bekend over muizenpopulaties, terwijl die een cruciale voedselbron vormen voor veel vogels. Ook over martersoorten weten we, op verkeersslachtoffers en toevallige waarnemingen na, nog opvallend weinig.

Mensen verbinden rond zoogdieren

Met de Limburgse zoogdierenwerkgroep wil Jos mensen samenbrengen en motiveren om zich in zoogdieren te verdiepen. Meer kennis moet niet alleen de gaten in het onderzoek vullen, maar ook bijdragen aan een beter samenleven tussen mens en dier. Dat imago is volgens hem een belangrijk aandachtspunt. “Door soorten beter te leren kennen en hun rol in de natuur te begrijpen, groeit ook het draagvlak.”

Tegelijk verdienen kwetsbare soorten zoals de eikelmuis en hazelmuis specifieke aandacht. En qua bescherming blijven voor de Europese hamster en andere soorten de kwaliteit van het landschap en het verbinden van geschikte leefgebieden cruciaal.

Van bestrijding naar samenleven

Onze kijk op en omgang met zoogdieren is de voorbije decennia gelukkig sterk veranderd. Waar vroeger vaak gekozen werd voor bestrijding, groeit vandaag het besef dat elke soort een rol speelt in het ecosysteem. Praktische oplossingen maken vreedzaam samenleven steeds beter mogelijk: van automatische kippenhokdeuren tot vleermuiskasten en elektrische omheiningen tegen everzwijnen of wolven.

Waar passie groeit

Zelf haalt Jos zijn inspiratie nog vaak uit de Mombeekvallei, op de grens van Diepenbeek en Hasselt. Al benadrukt hij dat Limburg eigenlijk te veel mooie natuur heeft om er één plek uit te kiezen. Naast zoogdieren heeft hij trouwens ook een zwak voor planten: “Die lopen niet weg en reageren snel op natuurbeheer. Dat maakt ze tot ideale indicatoren.”