Natuur verbinden

Wist je dat de bebouwde oppervlakte in Vlaanderen en Brussel verdubbelde tussen 1976 en 2000? Woonzones, wegen, infrastructuur, landbouwgebieden en industriezones versnipperen het landschap.

Voor veel dieren en planten is dat een probleem. Zij vormen maar stabiele populaties als ze zich kunnen verplaatsen om voedsel te vinden, te rusten of zich voort te planten. Daarom werkten we een set potentiële Limburgse natuurverbindingen uit en een praktische methode om natuurgebieden te verbinden.

Wil jouw (natuur)organisatie of gemeente een stapsteen binnen een natuurverbinding aanleggen? Dan helpen we je graag op weg met advies.

Of raadpleeg via onderstaande knop de GIS-tool Limburgse Natuurverbindingen. Deze tool laat zien waar er in het landschap kansen zijn voor het creëren van natuurverbindingen. De tool vertrekt daarbij van een indeling op basis van ecoprofielen. Lees hieronder meer over ecoprofielen.

GIS-tool Limburgse Natuurverbindingen

Netwerk van stapstenen en robuuste leefgebiedverbindingen

Door natuurgebieden onderling te verbinden ontstaat er een netwerk van aaneengeschakelde grotere en kleinere natuurgebieden. Binnen zo een netwerk kunnen dieren en planten zich gemakkelijker verplaatsen.

Een verbinding kan verschillende vormen hebben:

een doorlopende strook
een reeks kleinere stapstenen
een combinatie van stroken en kleinere stapstenen

Verbinden voor specifieke soorten

Elke natuurverbinding leg je in eerste instantie aan voor een specifieke dier- of plantensoort of een soortengroep. Zo vinden deze soorten hier het juiste voedsel, kunnen ze er rusten of zich voortplanten.

Sommige soorten kunnen wél gemakkelijk lange afstanden afleggen door een versnipperd landschap, zoals everzwijnen of wolven. Duiven, egels of muizen kunnen dan weer perfect samenleven met de mens in hetzelfde leefgebied. Daarom zijn natuurverbindingen vooral zinvol voor de versnipperingsgevoelige soorten.
We vertrekken bovendien vanuit de Limburgse prioritaire soorten: zeldzame en kwetsbare dieren en planten die voor hun voortbestaan grotendeels afhankelijk zijn van de Limburgse natuur. Het Instituut voor Natuur en Bosonderzoek stelde in 2021 een rapport samen voor alle Vlaamse provincies. Limburg telt maar liefst 231 prioritaire soorten, zoals de Europese hamster, de heikikker of de lentevuurspin.

Daarnaast profiteren veel algemener voorkomende soorten mee van de aangelegde natuurverbinding.

Download het rapport met de Limburgse prioritaire soorten

Bekijk de criteria en werkwijze

Ecoprofielen: soortengroepen die eenzelfde habitat gebruiken

Onze methode is gebaseerd op een indeling in ecoprofielen: diersoorten die eenzelfde habitat gebruiken. Zo hoort de otter bijvoorbeeld samen met de rivierrombout en de bever tot het ecoprofiel van de grote riviervalleien. Als je meer wil weten over onze methode kan je de brochure hieronder raadplegen.

Via onderstaande knoppen kan je ook tabellen met alle ecoprofielen en hun bijhorende soorten raadplegen. Eén tabel is alfabetisch gesorteerd op soortnaam, de andere tabel is gesorteerd op het nummer van het ecoprofiel. De tabellen openen in Google Drive. Van daaruit kan je ze, indien gewenst, downloaden.

Tabel ecoprofielen _ gesorteerd op Soortnaam

Tabel ecoprofielen _ gesorteerd op Nummer Ecoprofiel

Technische brochure ecoprofielen.

Biodiversiteitsproject in Lommel. Een stapsteen voor vlinders.

Een groen en blauw netwerk

Dieren en planten leven natuurlijk niet alleen in natuurgebieden, maar ook in onze steden en woonzones. Denk maar aan natuurlijke tuinen, parken en bosjes.

Door ook dat netwerk te versterken, maken we onze leefomgeving aangenamer én helpen we de biodiversiteit een handje. Daarom ondersteunen we de gemeentes in hun bomen- of bermenbeleid en helpen we scholen op weg om hun speelplaats natuurlijker in te richten.

In 2026 zijn we gestart met het verbreden van onze ecoprofielbenadering. We willen daarmee de kansen in kaart brengen voor meer algemene soorten in steden en woonzones. Binnenkort zullen we gemeenten bij hun vergroeningsprojecten dan ook kunnen adviseren over hoe deze projecten een meerwaarde voor specifieke diersoorten kunnen zijn.

Bezoek de themapagina over klimaatbomen

Bezoek de themapagina over groene speelplaatsen

GIS-tool Limburgse Natuurverbindingen

Dankzij grondige kaartanalyse zie je met onze GIS-tool waar kansen liggen om verbindingen te creëren voor diersoorten die afhankelijk zijn van vijf belangrijke ecosystemen: akker- en grasland, heide, bos, plassen & vijvers en beken & rivieren.

De tool maakt gebruik van 16 ecoprofielen (EP), elk gericht op specifieke soorten die gelijkaardige habitatbehoeften hebben. Op de kaart geven lijnen in verschillende kleuren de potentiële verbindingen weer volgens het ecoprofiel. Daarnaast kan je er kaartlagen weergeven met ecologische gegevens zoals soortwaarnemingen, vegetatietypen (BWK) en beleidsinformatie.

Gebruikers kunnen eenvoudig door deze lagen navigeren, de data combineren en hun eigen kaart samenstellen met voorkeurslocaties en zoomniveaus. De tool maakt het gemakkelijker om natuurverbindingen te plannen en bij te dragen aan een robuuster en veerkrachtiger Limburgs buitengebied.

Open de GIS-tool

Wil je samen met ons werk maken van Limburgse natuurverbindingen?

Dat kan op verschillende manieren: door als LIKONA-vrijwilliger mee de Limburgse natuur in kaart te brengen bijvoorbeeld, of door met je organisatie of gemeente zelf een stapsteen binnen een natuurverbinding aan te leggen. Wij helpen je graag op weg met advies.