Onderzoek naar nachtelijke verlichting op gezondheid en biodiversiteit

Nachtverlichting heeft een effect op onze slaap, dat wist je al. Maar ook de koolmees slaapt er slecht door, de rivierprik is ervan in de war en de glimworm vindt zijn wederhelft niet. Bij mensen verhoogt nachtverlichting mogelijk de kans op overgewicht en mentale problemen.

Dat stellen het kenniscentrum milieu en gezondheid (PIH) en het Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek (INBO) vast in twee literatuurstudies in opdracht van de vijf provincies en het Interprovinciaal Kennis centrum (IPKC). Omdat steden en gemeenten verplicht zijn om tegen 2030 om te schakelen naar ledverlichting, werken de provincies aan een praktijkgids met verlichtingstips. Samen met de vernieuwde Ecologische duisternisbehoeftekaart moet de praktijkgids lokale besturen helpen om de juiste keuze te maken per regio en straat, rekening houdend met gezondheid, biodiversiteit én veiligheid.

Effecten op mens en natuur

Nachtelijke buitenverlichting – en dan vooral blauw licht – verlaagt de concentratie van melatonine in het bloed, waardoor de slaap- en herstelprocessen in het lichaam verstoord worden. Mensen die wonen in gebieden met overvloedige nachtverlichting zouden zo meer kans hebben op borstkanker, overgewicht en verminderd mentaal welzijn.

Ook bij dieren en planten zijn de effecten duidelijk. Bloei van planten vertraagt, bladvraat verhoogt, vleermuizen maken omwegen, stresshormonen bij vogels verhogen, verstoorde vistrek maakt vissen kwetsbaarder. En dit zijn maar enkele voorbeelden uit de twee uitgebreide literatuurstudies die het INBO en het PIH opmaakten over respectievelijk de effecten op biodiversiteit en gezondheid.

Download de literatuurstudies:

Praktijkgids en ecologische duisternisbehoeftekaart

Steden en gemeenten zijn verplicht zijn om tegen 2030 over te schakelen naar ledverlichting. Het uitgelezen moment dus om stil te staan bij de invloed van kunstlicht op dieren, planten en mensen en de juiste keuzes te maken.

Om hen te helpen lieten de vijf Vlaamse provincies en het Interprovinciaal Kenniscentrum (IPKC) twee literatuurstudies uitvoeren:

Het PIH, kenniscentrum milieu en gezondheid, bracht de wetenschappelijk studies samen over de relatie tussen nachtelijke verlichting en de gezondheid van de mens.
Het Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek (INBO) analyseerde de studies over de effecten van nachtelijke verlichting op biodiversiteit.

Op basis van die literatuurstudies werken we nu samen met de andere provincies aan een praktijkgids voor lokale besturen. Samen met de vernieuwde ecologische duisternisbehoeftekaart moet de praktijkgids lokale besturen helpen om de juiste keuze te maken per regio en straat.

De Ecologische duisternisbehoeftekaart van het Agentschap Natuur en Bos geeft een overzicht van gebieden waar het behoud of het aanbrengen van duisternis voor planten en dieren belangrijk is. Hoe donkerder het gebied op de kaart, hoe belangrijker het is om het duister te houden. Voor het maken van de duisternisbehoeftekaart werden verschillende kaartlagen geïntegreerd.

Eerder deed West-Vlaanderen ook al onderzoek naar de relatie tussen verlichting en veiligheidsgevoel. De praktijkgids bevindt zich momenteel nog in de opmaakfase.